پاندا چگونه حیوانی است – چرا چین می‌خواهد پاندا را از انقراض نجات دهد؟

پاندا چگونه حیوانی است – چرا چین می‌خواهد پاندا را از انقراض نجات دهد؟

پاندا امروزه فقط در چند کوهستان مرکزی چین عمدتاً در ایالت سیچوآن و در حد کمتری در شاآن‌شی و گانسو زندگی می‌کنند. پانداها زمانی در نواحی کم‌ارتفاع‌تر هم زندگی می‌کردند اما با پیشرفت زمین‌های زراعی و هم‌زمان از بین رفتن جنگل‌ها و برخی از عوامل دیگر پانداها به مناطق مرتفع پناه آوردند.

نسل این جانور به شدت در معرض تهدید است. بر اساس گزارش‌ها ۲۳۹ پاندا در چین در باغ وحش و ۲۷ پاندا نیز در باغ وحش‌های بیرون از چین می‌زیند. همچنین تخمین زده می‌شود حدوداً ۱٬۵۹۰ پاندا در طبیعت زندگی می‌کنند اما یک مطالعه بر اساس تحلیل‌های ژنتیکی تخمین زده که بین ۲٬۰۰۰ تا ۳٬۰۰۰ پاندا می‌تواند در طبیعت وجود داشته باشد و گزارش‌هایی نیز نشان می‌دهند که پانداهای موجود در طبیعت در حال ازدیاد می‌باشند. اما اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست اعتقاد دارد این گزارشها برای بیرون آوردن نام پاندا از جانوران در معرض خطر انقراض کافی نیست.

خرس‌های پاندا (Ailuropoda melanoleuca ) یکی از نادرترین پستانداران روی کره زمین هستند. این مخلوقات به ظاهر آرام و دوست‌داشتنی که جهانیان آن‌ها را به خاطر زیبایی‌شان و چینی‌ها به عنوان یک میراث ملی ارج می‌دهند، در اصل یک گونه در معرض خطر هستند که برای بقا با چالش‌های بسیاری مواجه می‌باشند.  معرفی مجدد این حیوان به طبیعت، یکی از دشوارترین طرح‌های حفاظت از حیات‌ وحش در کل دنیاست که لازمه آن دوراندیشی و در عین حال مراعات بسیاری از جوانب است. زیستگاه پاندا های دوست‌داشتنی هر ساله کوچک و کوچک‌تر می‌شود.

آیا امکان بقای نسل پاندا ها وجود دارد؟
در حال حاضر تنها ۲۵ زیستگاه جنگلی عمده از پاندا ها باقی مانده و این در حالی است که جمعیت پاندا های بالغ نیز بین ۵۰۰ الی ۱۰۰۰ فرد تخمین زده شده است.
از سال ۱۹۷۴ تا به امروز، دولت چین ۴ بررسی جمعیتی را هر ۱۰ سال یک‌بار آن هم در سطح ملی سازمان‌دهی کرده که بر مبنای آخرین بررسی که در حدفاصل سال‌های ۲۰۱۱ الی ۲۰۱۴ انجام شد، مساحتی بالغ بر ۴.۳۶ میلیون هکتار توسط بیش از ۶۰ هزار نفر مورد پایش قرار گرفت و بر این اساس جمعیت کل پاندا ها حدود ۱.۸۶۴ فرد در طبیعت عنوان شد. اما دلیل این اهتمام جدی چینی‌ها برای

حفاظت از پاند ها چیست؟
در سال ۱۸۸۹ میلادی، تنها ۱۰۰۰ بوفالوی آمریکایی (American Bison) در طبیعت شمارش شد. در حالی که یک قرن پیش‌تر، تعداد بوفالوها در علفزارهای آمریکای شمالی رقمی بالغ بر ۶۰ میلیون فرد بود. چینی‌ها مدت‌هاست که متوجه شده‌اند، شرایط برای پانداهای آن‌ها هم درست به همین وخامت است. بنابراین عزم آن‌ها در حفاظت از میراث ملی‌شان واقعا جزم است.
نوزادان پاندا مانند سایر خرس‌ها نارس متولد می‌شوند و مراحل تکاملی را آرام آرام در کنار مادرشان طی می‌کنند.
دانشمندان می‌گویند که اگر امکان انتقال توله‌های پاندا از اسارت به طبیعت فراهم نشود، باید انتظار داشت که پانداها هم از طبیعت محو شوند. اما این قطعا خواسته چینی‌ها نیست.
چینی‌ها به اندازه‌ای در این مورد جدی هستند که حتی برای حفاظت از حدود ۲۰۰۰ پاندایی که در طبیعت‌شان باقی مانده نیز راهکارهای بسیار سخت‌گیرانه‌ای را در پیش گرفته‌اند. از جمله قانون‌های سفت و سخت چینی‌ها می‌توان به حکم اعدام برای شکارچیان متخلف پاندا در این کشور اشاره کرد.
دولت چین سال‌هاست که تلاش می‌کند تا جمعیت پانداها را حفظ کند اما متاسفانه مخاطرات بسیاری بقای جمعیت پانداها را تهدید می‌کند. بسیاری از پژوهشگران تلاش می‌کنند تا در ذخیره‌گاه‌های طبیعی به پانداها کمک کنند. مطالعه رفتار و اجرای برنامه‌های زادآوری پایدار جمعیت این پستانداران بومی نواحی شرقی هیمالیا و جنوب ­غربی چین از جمله روش‌های نوین حفاظتی است که البته تاکید ویژه‌ای هم بر آن‌ها وجود دارد.

تهدیدات پانداها
در حال حاضر مهم‌ترین تهدید بقای پانداها، تخریب زیستگاه است. متاسفانه تکه‌تکه شدن زیستگاه‌ها از جمله دلایل شکل‌گیری جمعیت‌های ایزوله است. در سال ۲۰۱۵ میلادی تحقیقی انجام شد که نشان داد، پانداها در مجموع متشکل از ۳۳ زیرجمعیت هستند که در ۱۸ مورد از این زیرجمعیت‌ها تنها کم‌تر از ۱۰ فرد پاندا زیست می‌کند.
کارشناسان می‌گویند که انشقاق‌های جمعیتی هم یکی از مهم‌ترین دلایل آسیب‌پذیری پانداهاست چرا که جمعیت‌هایی از این دست نمی‌توانند ذخیره ژنتیکی خوبی را به نسل‌های بعدی منتقل کنند و از سوی دیگر ضریب آسیب‌پذیری‌شان نیز نسبت به بیماری‌ها اغلب زیاد است.
از سوی دیگر، یکی از مهم‌ترین تهدیدات بقای پانداها، نحوه گل‌دهی بامبوهاست. بامبوها بعد از گل‌دهی، برگ‌هایشان شروع به خشک شدن می‌کند. هر گونه بامبو در یک زمان خاص گل می‌دهد که البته این زمان با زمان گل‌دهی سایر بامبوها هم متفاوت است.
بنابراین می‌توان این طور جمع‌بندی کرد که اگر تخریب زیستگاه باعث نابودی پانداها نشود، کاهش تنوع‌ژنتیکی می‌تواند این بستر را فراهم سازد و حتی اگر این تیر خلاص هم کافی نباشد، تیرهای خلاص دیگری همچنان هستند که بتوانند بقای پانداها را به زیر سوال ببرند.

owj seda

پانداها بیش از ۹۰ درصد رژیم غذایی خود را از بامبو تامین می‌کنند.
در گذشته پانداها می‌توانستند منطقه زیستی خود را از جایی که بامبوهایش خشک شده بود، تغییر دهند و به جاهای دیگری کوچ کنند. اما در دنیای امروز، وضعیت کاملا متفاوتی بر زیستگاه­های پانداها حاکم شده است. زیستگاه‌های آن‌ها را زمین‌های کشاورزی احاطه کرده و جابجایی برای بسیاری از آن‌ها عملا بی‌معناست.
پانداهای بزرگ بیش‌تر از ۹۰ درصد رژیم غذایی‌شان را از بامبوها تامین می‌کنند در نتیجه حیات آن‌ها با این علف چندساله و همیشه سبز از تیره گندمیان گره خورده است.

پاندا، خرس علفخوار
پانداها از نظر ژنتیکی شباهت زیادی به خرس‌ها دارند. آن‌ها تنها عضو این خانواده هستند که برای خوردن علف اشتیاق فراوانی دارند. در حالی که سایر خرس‌ها همه‌چیزخوار هستند و رژیم غذایی‌شان را بر اساس منابع غذایی در دسترس تغییر می‌دهند. جالب است که بدانید پاندای بزرگ غرب چین ۱۰ الی ۱۲ ساعت از وقت خود را در طول روز صرف خوردن علف می‌کند.
یک پاندا در طول روز گاهی بیش از ۴۰ کیلوگرم بامبو مصرف می‌کند.
سر بزرگ پاندا ها و در عین حال ماهیچه‌های بزرگ سر آن‌ها، امکان جویدن مداوم را مهیا می‌سازد. معده این جانور، ابتدایی و روده­‌اش نیز کوتاه است. در حقیقت معده و روده پاندای بزرگ، خصلت گوشتخواری­ این حیوان را نشان می‌دهد و به همین دلیل است که هضم بامبو هم اغلب برای آن‌ها مشکل است.
پاندا ها به دلیل نداشتن روده‌های بزرگ و عریض و علاوه بر آن نداشتن برخی از باکتری‌های تخصصی مجبور هستند که روزانه حجم بیش‌تری بامبو مصرف کنند تا بتوانند انرژی لازم را از آن‌ کسب کنند. یک پاندا در طول روز گاهی بیش‌تر از ۴۰ کیلوگرم بامبو می‌خورد.

پانداهای بزرگ سمبل حفاظت از حیات وحش در دنیا هستند.
جاذبه پانداها در میان عموم مردم جهان و در عین حال نادر بودن آن‌ها، سبب شده که سفیران ایده‌آلی برای توجه جهانیان به گونه‌های در معرض خطر انقراض باشند.
همان طور که گفته شد، صندوق جهانی طبیعت در مقام یکی از بزرگ‌ترین اتحادیه‌های بین­المللی که در راستای حفاظت از گونه‌ها  فعالیت می‌کند، تا به امروز نقش موثری هم در شناخته شدن این حیوان به جهانیان داشته است. این مجموعه که در سال ۱۳۴۰ ه.ش. در کشور سوئیس پایه‌گذاری شد، هم‌اکنون در بیش‌تر از ۱۰۰ کشور جهان و با پروژه‌هایی بالغ بر چند هزار مورد رکورددار حفاظت از حیات وحش است.

owj seda

توله‌های دوست‌داشتنی
بسیاری از باغ وحش‌ها در چین هستند که به محض تولد نوزادان پانداها، آن‌ها را در معرض نمایش عموم می‌گذارند. این مساله باعث شده که توجه بخش کثیری از جامعه هم نسبت به اهمیت موضوع حفاظت جلب شود.  تولد پانداهای سه قلو یکی از اتفاقات نادر و غیرمعمول است که باغ وحش‌های چینی در بزرگنمایی اتفاقاتی از این دست خبره شده‌اند.
باغ­ وحش سافاری چیمه­لونگ گوانگزو (Safari Park Chimelong de Guangzhou) در جنوب چین یکی از باغ وحش‌هایی است که در این زمینه تجارب موفق بسیاری داشته است. دونگ گیکسین (Dong Guixin) سرپرست این باغ ­وحش در مصاحبه خبری خود به موضوع تولد توله­های سه قلو اشاره کرده و می‌گوید: «تولد سه قلوها، یک رکورد فوق‌العاده ارزشمند است و امید می‌رود که تجاربی از این دست در کشورهای دیگر نیز تکرار شود.»
تولد توله‌های سه قلو پاندا در باغ وحش سافاری چیمه‌لونگ گوانگزو یکی از اتفاقات نادر بود که مورد توجه بسیاری از اصحاب رسانه‌ قرار گرفت.
ژوکسیاو (Juxiao) مادر سه پاندای کوچک سه قلو باغ وحش چیمه‌لونگ گوانگزو، پاندایی است که از منطقه حفاظت ­شده مرکزی چین به این باغ ­وحش تخصصی منتقل شده است. مدیر این باغ­ وحش، هدف از انتقال این پاندای ماده را تحقیقات بیش‌تر بر روی پانداهای بزرگ منطقه ولوونگ (Wolong) ایالت سیچوان واقع در جنوب ­شرقی چین عنوان می‌کند.
ویدئوهای متعددی که از این مادر و خانواده پرتعدادش تا به امروز منتشر شده، بسیار در جذب مخاطبان موثر بوده. نمایش تصویری پاندای مادر پس از ۴ ساعت وضع حمل طولانی و پس از آن در حال لیس زدن توله‌ها جزو ویدیوهای پرطرفدار این باغ وحش است که می‌توان گفت نقش به سزایی هم در اطلاع‌رسانی عمومی داشته است.

owj seda

چرا تولد پانداها مهم است؟
بسیاری از گونه‌های در معرض خطر انقراض مانند پانداهای بزرگ، زادآوری کند و آهسته‌ای دارند. پاندای ماده به صورت طبیعی هر دو سال یک‌بار تنها یک فرزند به دنیا می‌آورد بنابراین همان طور که پیش‌تر گفته شد، سه قلوزایی در میان پانداها پدیده‌ای بسیار نادر است. ضمن این که نباید از یاد برد، همه توله‌های پانداها نیز به مرحله بلوغ و زادآوری نمی‌رسند.
اگر بخواهیم خیلی به ماجرا خوش‌بینانه نگاه کنیم، باید بگوییم که قرن‌ها طول می‌کشد تا جمعیت‌های امروزی بتوانند خودشان را احیاء کنند و از نظر وضعیت سلامتی و بهداشت به سطح قابل‌قبولی برسند. اما این مساله به معنای آن نیست که کارهای حفاظتی در برهه کنونی باید کنار گذاشته شوند بلکه بالعکس آن طور که کارشناسان می‌گویند باید بیش از پیش هم جدی گرفته شوند.
هدف کارشناسان، بقای پانداها در طبیعت است بنابراین توله‌های پاندایی هم که در باغ وحش‌های کشورهای دیگر متولد می‌شوند، بر اساس قوانینی خاص مجدد به چین عودت داده می‌شوند تا بلکه بتوانند تضمین‌کننده بقای سایر افراد باشند.
لازم به ذکر است که حفاظت از یک گونه در معرض خطر انقراض کاری است که نمی‌توان پایانی برای آن متصور شد. زیستگاه‌های حیوانات در معرض خطر انقراض مانند پانداها، سال‌هاست که توسط انسان‌ها به تاراج رفته است بنابراین نجات پانداها بدون حفاظت از زیستگاه طبیعی‌شان در عمل بی‌معناست.
کارشناسان معتقدند که طرح‌های حفاظتی جامعی می‌بایست در این راستا تنظیم شود و علاوه بر آن برای رسیدن به موفقیت نیز همه بخش‌های یک جامعه می‌بایست دست به دست هم بدهند. در کشور چین تعهد بسیار جدی نسبت به این موضوع ملی وجود دارد و امید می‌رود که این مساله بتواند تضمین‌کننده بقای پانداها در آینده باشد.

بهروز
مدیر وبسایت مجله اوج صدا - برنامه نویس آزاد هستم که در طراحی وبسایت های و اسکریپت های مختلف برای سیستم مدیریت محتوای وردپرس شروع به فعالیت کرده ام از نمونه کارهای من میتوان به یک افزونه در مخزن وردپرس و پوسته پرشین هیرو اشاره کرد. در صورتی که نیازمند طراحی وبسایت – اسکریپت – ویرایش کد وبسایت یا اسکریپت – ایجاد تغییرات در وبسایت و غیره… هستید میتوانید با من در ارتباط باشید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

© کپی رایت 2019، تمام حقوق برای مجله اوج صدا محفوظ است.