فلج بل چیست – ایا فلج بل مسری است؟

فلج بل چیست – ایا فلج بل مسری است؟

فلج بل چیست ؟

فلج عصب زوج هفتم مغزی یا عصب صورتی منجر به فلج بل (Bell’s palsy) می‌شود. در این حالت عضلات صورت به صورت ناگهانی و به طور موقت فلج می‌شوند، اغلب تنها یک طرف صورت را گرفتار می‌کند. درگیری عصب صورتی معمولاً به تنهائی یک بیماری نیست بلکه علامتی از یک بیماری دیگر است مانند عفونت، آسیب یا تومور عصب صورتی.

فلج خودبخودی عصب فاسیال بدون شواهد سایر بیماری‌ها، فلج ایدیوپاتیک بل نامیده می‌شود. اگر چه دلایل زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد فلج بل دارای یک مکانیسم ایمنی التهابی ویروسی است. این بیماری در هر گروه سنی رخ می‌دهد ولی در ۴۰–۲۰ سالگی شایع تر است. در یک جمعیت صدهزار نفری سالانه ۲۰–۱۰ مورد از آن رخ می‌دهد.

فلج بل را باید هرچه زودتر مداوا نمود چون اگر فلج بل ظرف مدت شش ماه مداوا نشود جزء بیماریهاى صعب العلاج خواهد شد و امکان بهبود آن به حد اقل مى ‏رسد.

علائم فلج بل چیست ؟

  • ضعف در یک طرف صورت
  • انقباضات کوتاه‌مدت عضلانی
  • افتادگی پلک و لب
  • اشک‌ریزش و سرازیر شدن آب دهان
  • خشکی چشم
  • خشکی دهان
  • اختلال چشایی
  • لبخند کج

ضعف در صورت

ضعف در صورت که معمولا در یک طرف آن مشاهده می شود. این ضعف معمولا به سرعت و در حدود چند ساعت، ایجاد می شود. ممکن است شما برای اولین بار این ضعف را پس از بیدار شدن از خواب احساس کرده و بدین صورت بسیار چشمگیر به نظر برسد. همچنین ممکن است به تدریج و پس از چند سال بد تر شود.

اثرات این ضعف متفاوت اند و به از کار فتادن جزئی یا کلی عصب بستگی دارند. این اثرات عبارت اند از :

  • چهره ی شما ممکن است پژمرده به نظر رسیده و به یک سمت کج شود. هنگام لبخند زدن ممکن است تنها یک طرف صورت حرکت کند.
  • جویدن غذا در سمت آسیب دیده می تواند مشکل ساز باشد. ممکن است لقمه ی غذا در پشت لثه گیر افتاده و همچنین نوشیدنی ها و بزاق از آن سمت دهان بیرون بریزند.
  • ممکن است قادر نباشید چشم خود را ببندید که این باعث تولید اشک زیاد و یا خشک شدن چشم می گردد.
  • ممکن است نتوانید روی پیشانی خود چین انداخته، سوت بزنید و یا لپ خود را پر از هوا کنید.
  • ممکن است دچار اختلال در تکلم بشوید چرا که عضلات کنار صورت، به ساخت کلمات کمک می کنند. برای مثال، کلمات شروع شونده با حرف پ.
  • فلج بل بیشتر موارد بدون درد بوده و یا درد بسیار خفیفی ایجاد می کنند. با این وجود در برخی افراد، دردی در ناحیه ی نزدیک گوش ایجاد می شود که ممکن است تا چند روز باقی بماند.
  • صدا های بلند ممکن است ناراحت کننده باشند و سر و صدا های خفیف، شدید تر به نظر برسند. این به علت از کار افتادن یک ماهیچه ی کوچک در گوش می باشد.
  • ممکن است حس چشایی خود را از دست بدهید (در طرفی از زبان که تحت تاثیر بیماری قرار گرفته است)

تفاوت فلج بل با سکته مغزی چیست ؟

در اکثر مواقع افراد بیماری فلج صورت را با سکته مغزی اشتباه می گیرند. برای این که این دو بیماری را با هم اشتباه نگیرید نیاز است تا نکاتی را در این باره بدانید. هنگامی که صورت افراد به یکباره کج می شود و فرد نمی تواند چشمی که در سمت کج شده قرار دارد را ببندد ولی از همان چشم اشک بیاید و همچنین فرد مشکلی در حرکت دادن دست و پای خود نداشته باشد، وی دچار فلج صورت یا خواب رفتگی عصب صورت شده است.

عصب صورت هم مانند اعصاب سایر قسمت‌های بدن این آمادگی را دارد که دچار عارضه یا خواب‌رفتگی شده یا فعالیتش‌ مختل شود. در بسیاری مواقع حالت فلج یا کج شدن صورت با سکته مغزی اشتباه می‌شود،‌ بنابراین ضروری است که به مردم اطلاع‌رسانی شود که اگر صورت فردی ناگهان کج شد به نحوی که قادر به بستن چشم خود در سمت فلج شده نبود و از چشم اشک می‌آمد اما حرکت دست و پای وی عادی بود، علت کج شدن صورت سکته مغزی نیست بلکه خواب‌رفتگی عصب صورت است.

در سکته مغزی چشم فرد در سمت فلج شده می‌تواند به راحتی بسته شده اما دست و پای وی دچار ضعف و خواب‌رفتگی همراه با علائم دیگری است بنابراین علائم سکته مغزی و فلج صورت متفاوت هستند.

بخشی از عصب صورت به عصب شنوایی نزدیک است، لذا عفونت گوش و سرماخوردگی آزاردهنده گوش می‌تواند عصب صورت را دچار اختلال کند به عبارت دیگر فلج صورت می‌تواند عت ویروسی و عفونی داشته باشد.

گاهی سوز سرما و فشار محیطی می‌تواند باعث آسیب به عصب صورت شود،‌ همچنین ضربه و تصادف می‌توانند مستقیما به عصب صورت آسیب‌ بزنند. آبسه و عفونت دندان در صورت انتشار آن به عصب صورت می‌تواند این ناحیه را ملتهب و دچار آسیب کند، شوک، بی‌خوابی،‌استرس و خستگی نیز می‌توانند باعث خواب رفتن عصب صورت شوند،‌ گاهی نیز فلج صورت علت خاصی ندارد.

درمان فلج صورت پیچیده نیست و معمولا ظرف دو هفته تا یک‌ماه خوب می شود اما گاهی بهبود آن به تاخیر می‌افتد که در چنین شرایطی بیمار باید دوره‌ای طولانی مورد فیزیوتراپی قرار گیرد تا درمان حاصل شود.

چگونگی بروز بیماری فلج بل

غالبا فلج بل به‌صورت ناگهانی در افراد بروز می‌کند. به این ترتیب که فرد شب به خواب می‌رود و صبح که بیدار می‌شود احساس می‌کند به‌صورت جزئی با حرکت نکردن عضلات صورت در یک طرف صورت روبه‌روست یا علائم سرماخوردگی دارد. درصورتی که این اختلال‌ها به‌صورت همزمان در فردی مشاهده شد بهتر است در نخستین فرصت به پزشک مراجعه کرده و برای درمان فلج بل اقدام کند.

علت ها و دلایل

تصور می شود که ممکن است در اطراف عصب صورت که از درون جمجمه می گذرد، التهاب به وجود بیاید و این التهاب به عصب درون جمجمه فشار وارد کرده که باعث از کار افتادگی کامل یا جزئی عصب می شود، تا زمانی که التهاب از بین برود. اگر عصب از کار بیافتد، عضلات تحت کنترل آن نیز از کار خواهند افتاد.

دلیل ایجاد التهاب هنوز معلوم نیست، ولی در بیشتر موارد، احتمالا به دلیل یک عفونت ویروسی ایجاد می شود. مدارکی مبنی بر دخالت داشتن ویروس تب خال و ویروس آبله مرغان، در بیشتر موارد فلج بل، وجود دارند. بیشتر افراد در زندگی خود به آبله مرغان مبتلا می شوند (معمولا در بچگی) و بسیاری از افراد نیز تب خال را تجربه می کنند. ویروس این بیماری ها، پس از درمان کاملا از بین نرفته و برخی از اجزای آن ها به صورت غیر فعال در ریشه های عصبی باقی می مانند؛ که ضرری نداشته و علائم خاصی نیز ایجاد نمی کند. به دلایلی که هنوز شناخته نشده اند، ویروس پس از مدتی دوباره شروع به همانند سازی کرده و فعال می شود که معمولا چند ماه یا چند سال بعد این اتفاق خواهد افتاد. در بیشتر موارد، باور بر این است که ویروس دوباره فعال شده، باعث ایجاد التهاب در اطراف عصب چهره ای شده و فلج بل را پدید می آورد.

درمان فلج بل چیست؟

اغلب افراد مبتلا به فلج بل در مدت ۲ تا ۳ هفته بدون هیچگونه درمانی کاملا بهبود می یابند ولی در حالت کلی موفق‌ترین شیوه درمان فلج بل، شناسایی علت آسیب عصبی و برطرف کردن آن است. بسته به شرایط بیمار گه گاه سی‌تی‌اسکن یا ام. آر. آی مغز و الکترومیوگرافی عصب هفتم توسط متخصص توصیه می‌شود.

داروهای رایج برای درمان فلج بل عبارتند از:

داروهای کورتونی مثل پردنیزون که مواد ضدالتهابی قوی دارند. اگر طی چند روز بعد از شروع علائم فلج، این داروها مصرف شوند، موثرتر خواهند بود.

داروهای ضدویروس: اگر معلوم شود که یک نوع ویروس باعث این فلج شده است، مصرف این داروها پیشرفت عفونت را در بدن متوقف می کنند. مصرف این داروها تنها زمانی توصیه می شود که فلج صورت شدید است.

درمان فلج بل با طب سنتى:

بیمارى فلج بل یا فلج صورت یا دهن‏کجى را در طب سنتى لقوه مى‏ نامند. در فلج بل یا فلج صورت نیمى از صورت بسوى نیمه دیگر کشیده مى‏ شود، دهان کج مى‏ گردد و هنگام بستن چشم یکى از آنها باز مى ‏ماند و بسته نمى‏ شود و دو لب بالا و پائین بحال طبیعى روى هم قرار نمى ‏گیرند و بیمار نمى ‏تواند از بین دو لب خود بحال طبیعى فوت کند و فرم صورت تغییر پیدا مى‏ کند. عواملى که سبب بیمارى فلج بل مى‏ شوند بیشتر به عصب سه‏ شاخه‏اى که روى صورت است نسبت داده مى‏ شود. گاهى سستى و استرخاء در عضلات یک طرف صورت پیدا مى ‏شود و گاهى هم کشیدگى و تشنج در عضلات طرف دیگر صورت پیدا مى‏ شود و عضلات طرف مقابل را بسوى خود مى ‏کشند.

از داروهاى خوراکى مفید براى این افراد جوزبوّا، سوسن زرد، عاقرقرحا، سیاه‏ دانه، گندبیدستر،آویشن, مرزنگوش، سیماهنگ و هلیله سیاه را مى‏ توان نام برد. از شیره فرفیون و مخلوطى از مایع جوشانده گیاه گوش موش یا شیرابه این گیاه و روغن زیتون در بینى بچکانند بیمار زودتر شفاء مى ‏یابد

چند جلسه زالو درمانی در همان قسمت فلج بل هم بسیار مفید بوده و در ۵۰ درصد فلج بل درمان می شود.

درمان فلج بل با عمل جراحی:

در زمان های گذشته، با عمل جراحی، راهروی استخوانی که عصب صورت از آن می گذرد را باز می کردند تا فشار روی این عصب کم شود. اما امروزه این جراحی توصیه نمی شود، زیرا آسیب عصب صورت و کاهش شنوایی دائمی از عوارض این عمل جراحی است.

درمان فلج بل با راه کار های خانگی:

 

1- مراقبت از چشمی که بسته نمی شود.

استفاده از قطره چشمی لیزکننده در طی روز و پماد چشمی در شب (با تجویز پزشک) می تواند از خشکی چشمجلوگیری کند.

زدن عینک در طی روز و گذاشتن محافظ چشم (مثل چشم بند) روی چشم باز در طی شب، از برخورد چشم با وسایل نوک تیز و زخم شدن آن جلوگیری می کند.

2- از داروهای مسکن استفاده کنید.

مسکن ها مثل بروفن، استامینوفن و … که می توانند درد شما را کم کنند.

3- از گرمای مرطوب استفاده کنید.

یک حوله را با آب گرم خیس کنید و آن را چند بار در روز روی صورت خود قرار دهید تا درد شما کم شود.

4- ورزش های مخصوص فیزیوتراپی را انجام دهید.

ماساژ و ورزش دادن عضلات صورت بر اساس توصیه فیزیوتراپیست می تواند این عضلات را آرام کند.

فلج بل و کودک

فلج بل ممکن است برای کودکان وضعیت دشواری باشد، زیرا این فلج بر ظاهر کودک تاثیر زیادی دارد. باید سعی کنید کاری کنید که چهره کودک دوباره به وضعیت نرمال برگردانده شود. اگر حس می کنید که کودکتان را به خاطر ظاهرش اذیت می کنند، باید با معلم، مشاور مدرسه و مربیان او صحبت کنید و یا حتی با دانش آموزان کلاس صحبت کنید. همچنین اگر از کسی از کودکتان در مورد این وضعیت او سوال می کند، به او خیره می شوند یا چیزهای بدی به او می گویند، باید در مورد واکنش های او با او صحبت کنید و به او توضیح دهید که این یک وضعیت موقتی است و واگیردار نیست. با کمی صبر و حمایت و عشقی که نثار فرزندتان می کنید، او در مدت کوتاهی بهبود می یابد.

چه زمانی به پزشك مراجعه كنيم؟

در صورت بروز هر نوع فلج باید به پزشک مراجعه کرد زیرا ممکن است سکته مغزی رخ داده باشد. فلج بلز به علت سکته مغزی روی نمی دهد. در صورت بروز ضعف یا افتادگی صورت به پزشک مراجعه کنید تا علت زمینه ای و شدت بیماری مشخص گردد.

آزمايش هاي تشخيصي هیچ نوع آزمایش اختصاصی برای تشخیص فلج بلز وجود ندارد. پزشک شما به صورتتان نگاه کرده و از شما می خواهد که با بستن چشم ها، بالا بردن ابرو، نشان دادن دندان ها و اخم عضلات صورت خود را حرکت دهید. سایر بیماری ها مانند سکته مغزی، عفونت ها، بیماری لایم و تومورها نیز می توانند سبب ضعف عضلات صورت شده و علائم فلج بلز را تقلید کنند.

بهروز
مدیر وبسایت مجله اوج صدا - برنامه نویس آزاد هستم که در طراحی وبسایت های و اسکریپت های مختلف برای سیستم مدیریت محتوای وردپرس شروع به فعالیت کرده ام از نمونه کارهای من میتوان به یک افزونه در مخزن وردپرس و پوسته پرشین هیرو اشاره کرد. در صورتی که نیازمند طراحی وبسایت – اسکریپت – ویرایش کد وبسایت یا اسکریپت – ایجاد تغییرات در وبسایت و غیره… هستید میتوانید با من در ارتباط باشید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

© کپی رایت 2019، تمام حقوق برای مجله اوج صدا محفوظ است.